دانشگاه امام صادق علیه‌السلام دین و ارتباطات (نامه صادق) 2252-0252 33 1 2026 08 23 Designing a Communication Model of Jihad-e Tabyin on Social Media: Emphasizing Media Literacy and Its Implications for Education in Advancing the Objectives of the Second Step Statement of the Islamic Revolution طراحی الگوی ارتباطی جهاد تبیین در شبکه‌های اجتماعی با تأکید بر سواد رسانه‌ای و دلالت‌های آن برای آموزش‌وپرورش در تحقق اهداف بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی 275 306 78280 10.30497/rc.2026.250574.2182 FA علی جعفری گروه مشارکت‌ها و ارتباطات، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، تهران، ایران. 0000-0001-9296-5077 Journal Article 2026 06 20 The expansion of social media and its growing role in shaping public opinion, narrative conflicts, and cognitive warfare have highlighted the need for innovative strategies of Jihad-e Tabyin (clarification). This study aimed to develop a communication model for Jihad-e Tabyin in social media, with an emphasis on media literacy and its implications for education in advancing the objectives of the Second Step Statement of the Islamic Revolution. The study was applied in purpose and qualitative in approach, employing thematic analysis as its research strategy. Data were collected through 15 semi-structured interviews with scholars and experts in communication sciences, media, cultural policymaking, and educational sciences and analyzed using Braun and Clarke’s thematic analysis approach. The findings yielded 73 initial codes, 19 subthemes, and six main themes: cognitive requirements, content strategies, communication strategies, social media capacities, barriers and challenges, and outcomes of Jihad-e Tabyin. The results indicated that enhancing media literacy, effective narrative construction, fostering social hope, two-way interaction, social networking, and leveraging technological capacities constitute essential requirements for Jihad-e Tabyin in social media. The final model conceptualizes Jihad-e Tabyin as a multidimensional and strategic process that can contribute to strengthening social capital, public trust, and revolutionary identity and advancing the objectives of the Second Step Statement of the Islamic Revolution. Based on the model, education can contribute to these objectives by strengthening media literacy and critical thinking, empowering teachers, fostering active and responsible students in digital environments, and developing dialogue- and narrative-based educational practices. گسترش شبکه‌های اجتماعی و نقش فزاینده آن‌ها در شکل‌دهی افکار عمومی، جنگ روایت‌ها و جنگ‌های شناختی، ضرورت بهره‌گیری از راهبردهای نوین جهاد تبیین را آشکار ساخته است. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی ارتباطی جهاد تبیین در شبکه‌های اجتماعی با تأکید بر سواد رسانه‌ای و تبیین دلالت‌های آن برای آموزش‌وپرورش در راستای تحقق اهداف بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کیفی بود و با راهبرد تحلیل مضمون انجام گرفت. داده‌ها از طریق 15 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با صاحب‌نظران و خبرگان حوزه‌های علوم ارتباطات، رسانه، سیاست‌گذاری فرهنگی و علوم تربیتی گردآوری و براساس رویکرد براون و کلارک تحلیل شد. یافته‌ها به استخراج 73 کد اولیه، 19 مضمون فرعی و 6 مضمون اصلی شامل الزامات شناختی، راهبردهای محتوایی، راهبردهای ارتباطی، ظرفیت‌های شبکه‌های اجتماعی، موانع و چالش‌ها و پیامدهای جهاد تبیین منجر شد. نتایج نشان داد که ارتقای سواد رسانه‌ای، روایت‌سازی مؤثر، امیدآفرینی اجتماعی، تعامل دوسویه، شبکه‌سازی اجتماعی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فناورانه، از الزامات اساسی جهاد تبیین در شبکه‌های اجتماعی است. الگوی نهایی، جهاد تبیین را فرایندی چندبعدی و راهبردی نشان می‌دهد که می‌تواند به تقویت سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و هویت انقلابی و تحقق اهداف بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی کمک کند. بر اساس الگوی نهایی، آموزش‌وپرورش می‌تواند از طریق تقویت سواد رسانه‌ای و تفکر انتقادی، توانمندسازی معلمان، تربیت دانش‌آموزان کنشگر و مسئول در فضای مجازی و توسعه آموزش‌های مبتنی بر گفت‌وگو و روایت‌سازی، زمینه تحقق بخشی از اهداف تربیتی و اجتماعی بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی را فراهم سازد. https://rc.isu.ac.ir/article_78280_eae372beb00dd83ce695507d3e388be3.pdf