مقایسه تاثیر آموزش سواد رسانه‌ای مبتنی بر آیات قرآن کریم و مدل EC بر باورهای فراشناختی دانش‌آموزان دختر پایه هفتم شهرستان فراهان

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه الهیات، دانشکده الهیات، پردیس شهید مفتح دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد تکنولوژی آموزشی، دانشکده علوم انسانی گروه روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
3 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه فرهنگیان پردیس نسیبه تهران، تهران، ایران.
چکیده
هدف از انجام پژوهش، بررسی تاثیر آموزش سواد رسانه‌­ای مبتنی بر آیات قرآن و مولفه‌­های مدل EC بر باورهای فراشناختی دانش‌­آموزان بود. روش پژوهش از نوع نیمه‌­آزمایشی و طرح پیش­‌آزمون-پس­‌آزمون با گروه کنترل می‌­باشد. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش‌­آموزان دختر پایه هفتم شهرستان فراهان که در سال تحصیلی 1399-1398 مشغول به تحصیل بودند تشکیل می‌دهد. روش نمونه­‌گیری از نوع در دسترس و از تنها مدرسه دخترانه متوسطه اول شهر فرمهین سه کلاس انتخاب و دانش‌­آموزان این کلاس­‌ها به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش اول، آموزش سواد رسانه­‌ای مبتنی بر آیات قرآن کریم؛ آزمایش دوم آموزش سواد رسانه­‌ای در چارچوب مولفه‌­های مدل EC و گروه کنترل تحت آموزش‌­های رایج قرار گرفتند. برای گردآوری داده‌­ها از پرسشنامه باورهای فراشناختی ولز و کاترایت-هاتون با پایایی 91/0 و به منظور تجزیه و تحلیل داده­‌ها از تحلیل کوواریانس و ضریب اتا استفاده شد. نتایج پژوهش بیانگر وجود تفاوت معنی‌­دار (001/0(p< در دو گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل بود اما شاخص اندازه اثر (ضریب اتا) به دست آمده حاکی از این است که آموزش سواد رسانه‌­ای مبتنی بر آیات قرآن 3/54 و آموزش سواد رسانه‌­ای در چارچوب مدل EC 8/32 از میزان باورهای فراشناختی دانش­‌آموزان را ارتقاء می‌­دهد. در نتیجه می­‌توان گفت آموزش سواد رسانه‌­ای در چارچوب آیات قرآن کریم می‌تواند باورهای فراشناختی دانش­‌آموزان را به میزان قابل ملاحظه­‌ای ارتقاء بخشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Comparison of Effect of Media Literacy Teaching based on Verses of the Holy Quran and EC Model on Metacognitive Beliefs of Seventh Grade Female Students in Farahan city

نویسندگان English

Mohammadtaghi Mobasheri 1
Morteza Farahani 2
Mahdieh Esfinifarahani 3
1 Assistant Professor, Department of Theology, Faculty of Theology, Farhangian University Shahid Moftah Campus, Tehran, Iran.
2 Senior expert in educational technology, Faculty of Humanities, Department of Psychology and Educational Sciences, Arak University, Arak, Iran.
3 Senior expert in Qur'anic and Hadith Sciences, Farhangian University, Nasibah Campus, Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

The aim of this study was to investigate the effect of media literacy teaching on students' metacognitive beliefs. The research method was quasi-experimental and pre & post test design with a control group. The population of this study was all seventh grade female students in Farahan city in the academic year of 1398-1399 (Solar Hijri). Sampling method was convenience and from the only girls' high school in Farahan, three classes were selected and the students of these classes were randomly divided into two experimental groups and one control group. The first experimental group was taught under media literacy based on verses of the Holy Quran; the second experimental one was taught under media literacy within the framework of the EC model and the control group was taught as usual. The Wales and katright- Hutton metacognitive beliefs Questionnaire with a reliability of 0.91 was used to collect data and ETA coefficient was used to analyze the data. The results showed that media literacy teaching based on Quran verses 54.3 and media literacy teaching within the EC model 32.8 improves students' metacognitive beliefs. So it could be said that teaching media literacy based on the framework of the verses of the Holy Quran can significantly enhance students' metacognitive beliefs.

کلیدواژه‌ها English

Quran
Media Literacy
Metacognitive Beliefs
Students
اسمعیلی‌طبا، سید مرتضی؛ سلطانی‌فر، محمد؛ فرهنگی، علی‌اکبر (1400)، «کاربست سواد رسانه‌ای دینی در مواجهه با فضای مجازی به‌عنوان یک مسئله مستحدثه»، پژوهش‌های فقهی، ۱۷ (1).
آخوندی، محمدباقر (۱۳۹۶)، «راهبردهای فرهنگی و نفوذ اجتماعی دین در آموزه‌های قرآن»، فصلنامه پژوهش‌های قرآنی، ۳ (۸۴).
باهنر، ناصر؛ چابکی، رامین (1393)، «تحلیل سواد رسانه‌ای براساس مدل EC؛ مورد مطالعه: سیاست‌های شورای عالی انقلاب فرهنگی»، مطالعات فرهنگ ـ ارتباطات، 15 (28).
بنی‌هاشمی، سید محسن؛ غلامپور، مهدی (1398)، «تأثیر سواد رسانه‌ای بر سرمایه فرهنگی (مطالعه موردی مؤسسات فرهنگی اصفهان)»، مطالعات رسانه‌ای، 14 (3).
بیابانگرد، اسماعیل (۱۳۸۴)، روش‌های تحقیق در روان‌شناسی و علوم تربیتی، چاپ اول، تهران: دوران.
تسلیمی، محمدسعید؛ آقامحمدی، آمنه (۱۳۹۴)، «بازطراحی سازوکار سیاست‌گذاری رسانه‌ای متأثر از رویکرد ارتقای سواد رسانه‌ای (مورد مطالعه: سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران)»، پژوهش‌های فرهنگی ایران، ۲ (۸).
تقی‌زاده، عباس (1396)، «بررسی مقایسه‌ای سواد رسانه‌ای دانش‌آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه»، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
تقی‌زاده، عباس؛ کیا، علی‌اصغر (۱۳۹۳)، «نیازسنجی برنامه آموزش سواد رسانه‌ای در مدارس»، فصلنامه مطالعات فرهنگ ـ ارتباطات، (۲۶) ۱۵.
حسنان، اکرم (1396)، «رابطه سواد رسانه‌ای و تفکر انتقادی با خلاقیت و مهارت‌های فراشناختی در دانشجویان»، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شرق.
خالدیان، محمد؛ صالحی، اکبر؛ شاکری، رضا (1394)، «تأثیر قصه‌های قرآن بر عزت‌نفس دانشجویان»، فصلنامه علمی ترویجی اخلاق، دوره 5، شماره 19.
زردشتیان، شیرین؛ عباسی، همایون؛ خانمرادی، سعید (۱۳۹۶)، «اثر سواد رسانه‌ای بر قابلیت‌های کارآفرینی با نقش میانجی سواد اطلاعاتی در دانشجویان علوم ورزشی»، مدیریت ارتباطات در رسانه‌های ورزشی، ۲ (۵).
سلیمان، صفر؛ خسروی، فریبرز و حداد، زهرا (۱۳۹۲)، «ارزیابی سواد رسانه‌ای دانشجویان و دانش‌آموزان شهر تهران»، رسانه، ۱۶.
سیلوربلات، آرت؛ جین، فری؛ باربارا، فینان (۱۳۹۳)، رویکردهایی به سواد رسانه‌ای، مترجم: امیر یزدیان، قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی.
شاطری، مصطفی (۱۳۹۴)، اصول و مبانی قرآن کریم در راستای افزایش سواد رسانه‌ای، چاپ اول، مشهد: نی‌نگار.
شاه‌حسینی، وحیده (۱۳۹۲)، «نقش آموزش تفکر انتقادی و سواد رسانه‌ای در بازگشایی و پیام»، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران.
شریفی، سید مهدی؛ کرمی نامیوندی، سجاد (1397)، «بررسی ابعاد آموزش سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی در نظام تعلیم‌و‌تربیت رسمی و عمومی کشور»، دین و ارتباطات، 25 (54).
شهوندپور، راضیه؛ سالارکیا، حمیدرضا (۱۳۹۳)، «قرآن و سواد رسانه‌ای با تأکید بر خبر و خبرنگاری»، نشریه کتاب و سنت، دوره ۲، ۴ (۵).
صیفوری، ویدا؛ اسماعیلی، میترا (1388)، «سلامت روان از دیدگاه قرآن»، مجله بینات، دوره 16، شماره 3.
طباطبایی، محمدحسین (1389)، تفسیر المیزان، مترجم: محمد‌باقر موسوی همدانی، قم: ج5.
عبدل‌پور، قاسم؛ هاشمی، تورج شعیری، محمدرضا؛ علیزاده، فریدون (۱۳۹۷)، «رابطه عدم تحمل بلاتکلیفی و باورهای فراشناختی با نگرانی در افراد مبتلا به نشانه‌های افسردگی، روان‌شناسی و روان‌پزشکی»، شناخت، ۵ (۲).
عطادخت، اکبر؛ پرزور، پرویز؛ بشرپور، سجاد؛ معاضدی، کاظم (۱۳۹۳)، «مقایسه نقش باورهای فراشناختی در پیش‌بینی سلامت عمومی حافظان قرآن و افراد عادی»، سلامت و بهداشت، 4 (15).
غفاری، سعید؛ زکیانی، شعله (۱۳۹۸)، «رابطه بین باورهای فراشناختی با میزان سازگاری فردی و اجتماعی کتابداران دانشگاه علوم پزشکی ایران»، دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران (پیاورد سلامت)، ۱۳ (۱).
فلاول، جان. اچ (1377)، رشد شناختی، مترجم: فرهاد ماهر، تهران: رشد.
مبشری، محمدتقی؛ صفری، محمود؛ اسفینی‌فراهانی، مهدیه (1400)، «تأثیر حفظ موضوعی قرآن بر خودتنظیمی دانش‌آموزان دختر شهرستان فراهان»، مسائل کاربردی تعلیم‌و‌تربیت اسلامی، ۶ (۱).
محب‌زاده، زینب؛ امام‌جمعه، سید محمدرضا؛ عصاره، علیرضا؛ حمیدی، ‌فریده (1398)، «شناسایی و تبیین مفهوم سواد رسانهای و اهداف تربیتی مربوطه با تأکید بر قرآن کریم»، مسائل کاربردی تعلیم‌و‌تربیت اسلامی، ۴ (۴).
نصیری، بهاره؛ بختیاری، آمنه؛ حسینی، هادی (1397)، «آموزش سواد رسانه‌ای به دانش‌آموزان پایه ششم با رویکردی به تفکر انتقادی»، پژوهش در نظام‌های آموزشی، 12 (47).
هاشمی، زهره؛ کهنسال، رقیه (۱۳۸۸)، «مقایسه باورهای فرا‌شناختی، نشخوار فکری، نگرانی و عدم تحمل بلاتکلیفی در مادران دانش‌آموزان با و بدون ناتوانی یادگیری»، مجله ناتوانی‌های یادگیری، ۸ (۴).
یاریان، سجاد؛ دین‌پرور، زهرا (1399)، «اثربخشی آموزش امنیت هستی‌شناختی بر هویت دینی، امنیت روانی و امنیت شغلی معلمان»، پژوهش سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 4 (1).
یزدانی پرائی، محمد؛ سلیمی، لادن (۱۴۰۰)، «مقایسه تطبیقی برنامه‌های درسی مربوط به سواد رسانه‌ای بین کشورهای کانادا، ژاپن و ایران»، پیشرفت‌های نوین در مدیریت آموزشی، 1، (3).
Brawn, Ja (2006), Media literacy perspectives, Journal of Communication, 48 (1).
Celot (2009), Study Assessment Criteria for Media Literacy Levels, Brussels: European Commission.
Diergarten, A., K.; Möckel, T.; Nieding, G., & Ohler (2017), The Impact of Media Literacy on Children's Learning from films and Hypermedia, Journal of Applied Developmental Psychology, 48.
European Commission, Media Literacy Study The Framework, Annex B for Study Assessment Criteria for Media Literacy Levels, Brussels, October 2009.
Favaretto, E., Bedani, F., Offredi, A., Schroffenegger, M., Sassaroli, S., Ruggiero, G., & et al, (2020), Metacognitions and repetitive negative thinking in bipolar disorder and healthy controls: A comparative study, Journal of Affective Disorders, 276.
Flavell, J, H. (1979), Metacognition and metacognitive monitoring: A new area of cognitive developmental inquiry, American Psychology, 34.
Hoge, E., Bickham, D., & Cantor, J. (2017), Digital media, anxiety, and depression in children, Pediatrics, 140 (Supplement 2).
Kim, J. Y. & Lim, K. Y. (2019), Promoting learning in online, ill-structured problem solving: The effects of scaffolding type and metacognition level,computers & Education, 138.
Kuzeymen, B., Orkun, A., Ipek, S., Beng U., K., Pınar, A. (2020), The relationship between dysfunctional metacognitive beliefs and problematic social networking sites use, Scandinavian journal of psychology, 61 (5).
Lee, D., Ramazan, O. (2021), Fact-Checking of Health Information: The Effect of Media Literacy, Metacognition and Health Information Exposure”, Journal of health communication, 26 (7).
Livingston, S. (2004), Adult Media Literacy: A Review of the Research Literature, London: Department of Media and Communication.
Livingston, S. (2011), Media Literacy: Ambitions, Policies and Measures, London.
Lundin, N. B., Hochheiser, J., Minor, K. S., Hetrick, W. P., & Lysaker: H. (2020), Piecing together fragments: Linguistic cohesion mediates the relationship between executive function and metacognition in schizophrenia, Schizophrenia Research, 215.
Pereira, S. & Moura (2019), Assessing media literacy competences: A study with Portuguese young people, European Journal of Communication, 34 (1).
Potter, W, James (2010), The State of Media Literacy, Journal of Broadcasting & Electronic Media, 54 (4).
Robert, L. (2008), Holistic Media Education: An Assessment of the Effectiveness of a College Course in Media Literacy, Communication Quarterly, Vol, 56, No, 1.
Saenz, G. D., Geraci, L., Miller, T. M., & Tirso. R. (2017), Metacognition in the classroom: The association between students' exam predictions and their desired grades, Consciousness and Cognition, 51.
Share, J., Jolls, T. & Thoman, E. (2007), Five Key Questions That Can Change the World: Lesson Plans for Media Literacy, CML MediaLit Kit, Center for Media Literacy, USA.
Taylor, R. (2002), The Implemention of Media Literacy: An Analysis of the Media Literacy Curricula of Ontario, Canada, New South wales, Australia, England, The University of Southern Mississippi.
Turner, K. H., Jolls, T., Hagerman, M. S., OByrne, W., Hicks, T., Eisenstock, B., & Pytash, K, E. (2017), Developing digital and media literacies in children and adolescents, Journal of Pediatrics, 140 (2).
Wells, A., & Caertwright-Hatton, S, (2004), A short form of meta-cognitions questionnaire: properties of the MCQ-30”, Behavior and Research and Therapy, 32 (4).
Yin, G., & Zhou, A. (2015), New media literacy education for children in the context of participatory culture: Deficiency and construction, Cross-Cultural Communication, 11 (2).