رابطۀ سواد رسانه‌ای و هوش اجتماعی کاربران شبکه‌های اجتماعی مجازی (مورد مطالعه: دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه شهر تهران)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس‌ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار و عضو هیئت‌علمی گروه ارتباطات اجتماعی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطۀ سواد رسانه‌ای و هوش اجتماعی کاربران شبکه‌های اجتماعی، میان دانش‌آموزانِ دوره دوم دبیرستان شهر تهران به انجام رسیده است. جامعه آماری پژوهش حاضر، دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه مناطق مختلف شهر تهران شامل 3000 نفر است. حجم نمونه براساس فرمول کوکران حدود 300 نفر برآورد شده و شیوۀ نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای است. روش پژوهش، پیمایش و ابزار اندازه‌گیری پرسش‌نامه است. پرسش‌نامه ترکیبی از سه بخش اساسی است: بخش نخست شامل گویه‌هایی برای سنجش اطلاعات مربوط به میزان و نوع استفاده از شبکه‌های اجتماعی، بخش دوم پرسش‌نامه سواد رسانه‌ای (فلسفی، 1393) و بخش سوم پرسش‌نامه استاندارد هوش اجتماعی آنگ‌تون‌تت (۲۰۰۸) برای سنجش متغیرهای پژوهش است. یافته‌ها نشان می‌دهد هوش اجتماعی دانش‌آموزان با سطح سواد رسانه‌ای آنان متأثر از میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی، رابطه دارد. همچنین بین ابعاد سواد رسانه‌ای به جز بُعد احساسی با میزان استفاده از شبکه اجتماعی رابطۀ مثبت معنی‌دار وجود دارد و بیشترین همبستگی متعلق به رابطه بین بُعد زیبایی‌شناسی و میزان فعالیت در شبکه‌های اجتماعی است. کمترین همبستگی نیز متعلق به رابطۀ بُعد ادراکی، با میزان فعالیت در شبکه‌های اجتماعی است. بین ابعاد هوش اجتماعی با میزان فعالیت در شبکه‌های اجتماعی رابطۀ معنی‌دار وجود دارد. این رابطه برای سه بُعد همدلی، اجتماعی‌شدن و مذاکره، گفت‌و‌گو و شنیدن فعال، با میزان فعالیت در شبکه‌های اجتماعی مثبت است؛ بدین معنی که این سه بُعد با افزایش میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی بهبود می‌یابند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The study between media literacy and social intelligence of social media users

نویسندگان English

Amir Jahani 1
Somayeh Tajik Esmaeili 2
1 Master of Social Communication Sciences, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor and Member of the Faculty of Social Communication, East Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

The study has been accomplished to survey the relation between media literacy and social intelligence among social media users of Tehran city (second period of high school students). The statistical population in current study consists of 3000 high school of second period throughout Tehran.The extent of sampling is estimated about 300 ones due to William Cochran formula and the method is multistage cluster sampling. The device for measuring and survey is written questionnaire in which combined of three main parts to measure variances including first, items for measuring information about the amount and the way of using social media, second; questionnaire for media literacy (philosophic 1393) and third; standard questionnaire for social intelligence (Ang Toon Tet2008). The findings show that there is a direct relation between social intelligence of students and the extent of using social media. There is also meaningful and positive relation between media literacy dimensions and the extent of using social media except the emotional dimension and mostly the correlation belongs to relation between aesthetic dimension and the amount of their activities in social media and the less correlation belongs to relation between cognitive dimension and the amount of activity in social media.There is a meaningful relation between social intelligence and the extent of activity in social media. This relation due to amount of activity is positive in three dimensions of negotiation and being socialized, dialogue and deep listening, empathy, that is, these three mentioned dimensions will be improved by augment of using.

کلیدواژه‌ها English

media literacy
social intelligence
social media
second period high school students
ایجی، الهام؛ سلیمانی، نادر (1396)، «پیش‌بینی سواد رسانه‌ای دانش‌آموزان براساس هوش اجتماعی و سرمایه اجتماعی آنان»، فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار، سال یازدهم، شماره 3.
ایمان‌زاده، علی؛ کریمی، جواد؛ فرچپور بناب، فاطمه (1398)، «اثربخشی آموزش سواد رسانه‌ای بر کاهش اضطراب اطلاعاتی دانشجویان دانشگاه تبریز»، پژوهش‌های ارتباطی، شماره 26 (4).
بازان، تونی (1384)، قدرت هوش اجتماعی، ترجمۀ سعید مینویی، تهران: جیحون.
بحرینی، احمد (1400)، «شناسایی و رتبه‌گذاری اثرات عملکردی آموخته‌های سواد رسانه‌ای مخاطبان در مواجهه با امپریالیسم رسانه‌ای»، مطالعات مدیریت و کارآفرینی، دوره 7، شماره 1.
بصیریان جهرمی، حسین؛ بصیریان جهرمی، رضا (1388)، «درآمدی بر سواد رسانه‌ای و تفکر انتقادی»، فصلنامه رسانه، شماره 68.
بنی‌هاشم، سید کاظم؛ نوشادی، سکینه؛ سلطانی‌زاده، هدایا؛ علی‌آبادی، خدیجه (1396)، «مقایسه و بررسی میزان سواد رسانه‌ای و سواد اطلاعاتی در بین دانشجویان دختر و پسر»، مطالعات رسانه‌ای، شماره 12.
پاتر، جیمز (1385)، «تعریف سواد رسانه‌ای»، مترجم لیدا کاووسی، فصلنامه مطالعاتی و تحقیقاتی وسایل ارتباط جمعی، سال هفدهم، شماره 4، شماره پیایی 68.
تامن، الیزابت (1380)، «مهارت‌ها و راهبردهای آموزش رسانه‌ای»، ترجمه حسن نورایی بیدخت، تهران: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
تقی‌زاده، عباس (1396)، «اثربخشی آموزش سواد رسانه‌ای بر دانش‌آموزان در شهر کرمان»، پژوهش‌های ارتباطی، شماره 92.
حسینی پاکدهی، علیرضا؛ شبیری، حسنیه‌السادات (1396)، «آموزش سواد رسانه‌ای در فضای مجازی (مقایسه وب‌سایت مدیا اسمارتس کانادا و وب‌سایت سواد رسانه‌ای ایران)، فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین، سال سوم، شماره 76.
خوش‌زبان، علی؛ سلطانی‌فر، محمد؛ دلاور، علی (1398)، «نقش مؤلفه‌های احساسی و اخلاقی سواد رسانه‌ای در توسعه سرمایه اجتماعی بین شهروندان تهرانی»، فصلنامه مطالعات فرهنگ و ارتباطات، سال بیستم، شماره چهل‌و‌هشتم.
رحیمی، غلام؛ نوروزی، محمد؛ سریع‌القلم، محمود (1391)، «بررسی رابطه بین هوش‌های چندگانه مدیران با اثربخشی سازمانی شرکت گاز استان آذربایجان شرقی»، فصلنامه مدیریت، 9 (25).
رضائی، اکبر (1389)، «مقیاس هوش اجتماعی ترومسو: ساختار عاملی و پایایی نسخه فارسی مقیاس در جامعه دانشجویان»، فصلنامه روان‌شناسی دانشگاه تبریز، سال پنجم، شماره 20
سبزی، ندا؛ یوسفی، فریده (1393)، «بررسی الگوی علّی هوش اجتماعی، خودکارآمدی عاطفی در مهارت‌های ارتباطی»، مجله روان‌شناسی، 18 (70).
سلگی، زهرا؛ علی‌پور، احمد (1391)، «مقایسه هوش اجتماعی و هوش هیجانی دانشجویان با توجه به دست برتری آن‌ها»، فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، سال 6، شماره 4 (24).
صفاری‌نیا، مجید (1391)، آزمون‌های روان‌شناسی اجتماعی و شخصیت، تهران: کتاب ارجمند.
صفایی، علی (1394)، «رابطه سواد رسانه‌ای دانش‌آموزان با انتخاب محتوای شبکه‌های اجتماعی (مطالعه موردی دانش‌آموزان مقطع دبیرستان منطقه 5 تهران)»، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شرق.
طاهریان، مریم؛ دلاور، علی؛ رسولی، محمدرضا؛ عقیلی، سید وحید (1397)، «رابطه استفاده از شبکه‌های اجتماعی با هوش شناختی، هوش هیجانی، خلاقیت و ویژگی‌های شخصیتی در کاربران»، مطالعات رسانه‌های نوین، دوره 4، شماره 15.
عبدلی سلطان‌احمدی، جواد؛ علیزاده، رقیه؛ حداد، زهرا (1397)، «تأثیر سواد رسانه‌ای بر مهارت تفکر انتقادی دانش‌آموزان»، مطالعات رسانه‌ای، 13 (40).
علیقارداشی، عزت؛ سیفی، محمد؛ غفاری، خلیل؛ پویا، علیرضا (1398)، «معرفت‌شناسی سواد رسانه‌ای در نظام‌های آموزشی کانادا و ژاپن به منظور الگوی بومی‌سازی سواد رسانه‌ای در ایران»، فصلنامه فنّاوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، سال دهم، شماره دوم.
فرهنگی، علی‌اکبر؛ نعمتی انارکی، داوود (۱۳۹۴)، رسانه و خبر: دیدگاه‌های غالب و انتقادی، تهران: دانشگاه صدا‌وسیما.
فلسفی، سید غلامرضا؛ نیرومند، لیلا (1393)، «بررسی رابطه سواد رسانه‌ای با سبک زندگی مورد مطالعه: نوجوانان 15 تا 18 ساله دبیرستانی منطقه شش تهران»، اولین همایش ملی رسانه، ارتباطات و آموزش‌های شهروندی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق.
قادیان انار‌مرزی، فاطمه (1398)، «نقش سواد رسانه‌ای بر سواد سلامت زنان در استفاده از فضای مجازی (مطالعه موردی زنان شهرستان محمود‌آباد استان مازندران)»، فصلنامه مطالعات کاربردی در علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی، سال دوم، شماره 2 (پیاپی 5).
قنبری، سعید؛ آقایی، عاطفه؛ صلواتیان، سیاوش؛ سلطانی، توحید (1399)، «چهارچوب‌بندی بصری خبرگزاری‌های ایران از زلزله کرمانشاه»، فصلنامه رسانه، شماره 1.
قنبری‌طلب، محمد؛ طهماسبی کهیانی، فاطمه (1394)، «ابعاد روان‌شناسی آموزش نوجوانان در نظام آموزشی»، اولین همایش ملی راهکارهای توسعه و ترویج علوم تربیتی، روان‌شناسی، مشاوره و آموزش در ایران.
کاستلز، مانوئل (1382)، عصر اطلاعات: ظهور جامعه شبکه‌ای، ترجمه احمد علیقلیان و افشین خاکباز، تهران: طرح نو.
گلمن، دانیل (1379)، هوش عاطفی، ترجمه حمیدرضا بلوچ، تهران: جیحون.
لیستر، برایان (1391)، مدیریت رادیو، ترجمه حمیدرضا نجفی، تهران: آینده.
محمدی، محمد (۱۳۹۳)، سواد رسانه، چاپ اول، قم: سوچاء.
محمدی، هادی (1394)، نظریه‌های تربیتی، مشهد: اترک.
مک لوهان، هربرت مارشال (1377)، برای درک رسانه‌ها، ترجمه سعید آذری، تهران: سروش.
مهدی‌زاده، سید محمد (1391)، نظریه‌های رسانه اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، چاپ دوم، تهران: همشهری.
نظرنویسی، حامد؛ یکتایار، مظفر؛ قاسمی، حمید (1399)، «طراحی الگوی سواد رسانه‌ای در ورزش»، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، شماره 2 (پیاپی 102).
ولیزاده، کمال؛ جعفری، علی (1398)، «نقش کتاب درسی «تفکر و سواد رسانه‌ای» در ارتقای ابعاد سواد رسانه‌ای دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوره دوم شهر اردبیل»، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، شماره 4 (پیاپی 100).
Barnes, M. L., & Sternberg, R. J., (1989), “Social Intelligence and Decoding of Nonverbal Cues, Intelligence, 13.
Buzan, T. (2002), The Power of Social Intelligence, New York: Perfect Pound Publisher.
Castells, Manuel (2011), The rise of the network society: The information age: Economy, society, and culture (Vol. 1): John Wiley & Sons.
Fabio, L.; Luca, M.; Fabio, A.; Andrea, C.; Sara, M.; Federica, G. & Valeria, B. (2017), The Effectiveness of a New School-Based Media Literacy Intervention on Adolescents’ Doping Attitudes and Supplements Use.
Ford, M.E., & Tisak, M.S., (1983), “A Further Search for Social Intelligence”, Journal of Educational Psychology, 75.
Golman, D. (1995), What’s your Emotional Intelligence Quotient? Utue Com/ azEQ. tmpl.
Golman, D. (1998), Working with emotional intelligence, New York: Bantam Books. intelligence. In J. Ciarrochi, J.P. Forgas, and J.D. Mayer (Eds), Emotional intelligence in everyday life: A scientific inquiry, Philadelphia, PA: Psychology Press.
Golman, D., (2006), Social Intelligence: The New Science of Human Relationships, New York: Bantam Books.
Joinson, A. N. (2008), Looking at’, ‘Looking up’ or ‘Keepingzup with’ people? Motives and uses of facebook, In Proceedings of the 26th annual SIGCHI conference.
Kuźniar-Żyłka, K., (2013), “Research and development of information infrastructure in the knowledge-based economy”, Economic studies, 145.
Lee, A. y. L. (2016), Media Education in the School 2.0 era. of Global Media and China, from: http: //www.journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/2059436416667129
Lee, Gunho (2010), “Who let priming out? Analysis of first-and second-level agenda setting effects on priming”, International Communication Gazette, 72 (8).
Neeraj, K. (2019), “Media Literacy, Journalist and Empowerment of Democracy”, Journal of Media Studies, 1.
Potter, W. J. (2013), Media Literacy, SAGE Publications.
Potter, W. (2005), Media Literacy Sage qublication, Thosand oaks california.