تدوین الگوی ارتباطات دینی در اندیشه دفاعی امام خمینی(س)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده
امیدعلی مسعودی
دانشیار و عضو هیئت‌علمی گروه ارتباطات دانشگاه سوره، تهران، ایران.
10.30497/rc.2022.76187
چکیده
هدف از این تحقیق، تدوین الگوی صورت‌بندی ارتباطات دینی در اندیشه دفاعی امام خمینی(;) است. روش تحقیق کیفی و از نوع تحلیل مضمون است که با استفاده از روش تنظیم شبکه مضمونی اَتراید و استرلینگ انجام شده است. جامعه آماری در این تحقیق، کلیه سخنرانی‌ها و آثار مکتوب امام است که قبل و پس از انقلاب از سال 1342 تا 1368 در مجموعه صحیفه نور و صحیفه امام منتشر شده‌اند. نتایج تحقیق نشان داد در اندیشه دفاعی امام، محور اصلی دفاع از جامعه اسلامی نه‌تنها سازمان‌های رسمی مانند ارتش و سپاه پاسداران، بلکه آحاد مردم انقلابی هستند که ارتباطات دینی و استفاده از رسانه‌ها، آن‌ها را در برابر تهاجم نظامی و غیرنظامی مانند تهاجم فرهنگی و جنگ نرم، به قوایی مستحکم و شکست‌ناپذیر تبدیل می‌کند. یکی از مضامین فراگیر در الگوی ارتباطی امام، هستی‌شناسی است. در مضمون فراگیر ارتباطات دینی که برخاسته از همان هستی‌شناسی توحیدی است، ایشان به عدل الهی اعتقاد دارند و بر رعایت آزادی انتقاد و آزادی مطبوعات توصیه و تأکید دارند و در عین باور به تحمل انتقاد، انتقام‌جویی در لفافۀ انتقاد را منع می‌کنند. هرچند مضمون فراگیر ارتباطات دینی در اندیشه دفاعی امام جایگاه مهمی دارد اما در کنار رکن چهارم جامعه (رسانه‌ها) و سه رکن مهم قوای مجریه، مقننه و قضاییه، باید نهادهای مدنی حاصل از نهادسازی را که برخاسته از نیازهای دفاعی جامعه هستند، مکمل رکن چهارم در اندیشه دفاعی امام دانست.
کلیدواژه‌ها
امام خمینی(س)
ارتباطات دینی
رسانه
هستی‌شناسی
معرفت‌شناسی
نهادسازی
مردم‌سالاری
موضوعات

عنوان مقاله English

Formulation of Religious Communication Pattern in Defensive Thought of Imam Khomeini

نویسنده English

Omid Ali Masoudi
Associate Professor and Faculty Member, Department of Communication, Soura University, Tehran, Iran.
چکیده English

The goal in this study is formulating the pattern of formatting religious communication due to Imam Khomeini's defensive thought. The method here is qualitative research and analyzing the content by using Atride and Sterling content network. Statistical population in current study includes all speeches and written works of Imam Khomeini, published from 1963 to 1984 named as Sahifeye Nour and Sahifeye Imam. The result shows that in defensive thought of Imam Khomeini the main orientation of defending Islamic society covers not only official organizations such as army and IRGC but also revolutionary people in a way that religious connections and using media made them invincible against martial and non-martial invasion like cultural invasion and soft war. One of inclusive concepts in communicative pattern of Imam is ontology. In inclusive concept of religious communication, originated from monotheism ontology, meanwhile believes in divine justice and recommends emphasizes press freedom and criticizes liberty at communication era. Although inclusive concept of religious communication plays significant role in defensive thought of Imam but beside the forth element of society (press) and three important elements including Executive, judiciary and legislation powers, civil entities made by entity development, derived from defense necessity that should be a supplementary to forth element in defensive thought of Imam.

کلیدواژه‌ها English

Imam Khomeini
religious communication
press
ontology
Epistemology
Entity development
democracy
امام خمینی، سید روح‌الله (1366)، جهاد اکبر یا مبارزه با نفس، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(;).
امام خمینی، سید روح‌الله (1373)، تفسیر سوره حمد از حضرت امام خمینی، تهران: انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
حامدی‌، علی‌اشرف (1379)، وسایل ارتباط جمعی و توسعه روستایی، تهران: به‌دید.
خان‌احمدی، اسماعیل؛ ابراهیم صالح، اصغر (1399)، «تحلیل مضمون ضرورت تشکیل و توسعه بسیج، راهبرد دفاع همه‌جانبه در اندیشه دفاعی امام خمینی»، فصلنامه علمی امنیت ملی، سال دهم، شماره 38، زمستان.
خمینی، روح‌الله (1366)، در برابر صهیونیزم، تهران: سپاه پاسداران.
خمینی، سید روح‌الله (1372)، کلمات قصار، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، سید روح‌الله (1378)، تفسیر سوره حمد، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، در سایت جامع سربازان اسلام 7/2/1396 در: www.sarbazaneslam.com
دانایی‌فرد، حسن؛ الوانی، سید مهدی؛ آذر، عادل (1390)، روش‌شناسی پژوهش‌های کمّی در مدیریت: رویکردی جامع، چاپ چهارم، تهران: انتشارات صفار.
رجبی، محمدحسین؛ مهرآبادی آرانی، حامد (1394)، «تکلیف‌محوری در اندیشه دفاعی امام خمینی با الگوپذیری از اندیشه دفاعی امام حسین(7)»، مدیریت و پژوهش‌های دفاعی»، پاییز و زمستان، شماره 79.
شکرخواه، یونس (1372)، «ارتباطات در خدمت جنگ روانی»، فصلنامه رسانه، بهار، شماره 6.
صبور، درویشعلی (1377)، بررسی احکام دفاع از دیدگاه امام خمینی، پایان‌نامه، دانشگاه آزاد اسلامی: واحد تهران مرکز.
صحیفه امام:‏‏ مجموعه آثار امام خمینی(;)‏‏ (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات‏‏ شرعی و نامه‌ها) (1389)، چاپ پنجم، تهران: ‏‏‏مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.‏
صحیفه نور با مقدمه مقام معظم رهبری، تهیه و تدوین انتشارات سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همکاری انتشارات سروش، 22 ج، وزیری.
عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخ‌زاده، محمد (1390)، «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی»، فصلنامه اندیشه مدیریت راهبردی، شماره 2.
کیوان حسینی، سید اصغر (1384)، «جایگاه مقوله «دفاع همه‌جانبه» در اندیشه فقهی ـ سیاسی امام خمینی»، مطالعات راهبردی بسیج، زمستان، شماره 29.
مطهرنیا، مهدی (1376)، «بسیج مردمی و نقش آن در دفاع همه‌جانبه»، مطالعات راهبردی بسیج، شماره 25، زمستان.
مولانا، حمید (1378)، «امام خمینی، انقلاب اسلامی و ارتباطات» (مصاحبه)، فصلنامه حضور، شماره 29.
Attride, Stirling (J2001), “Networks Thematic: An Analytic Tool for Qualitative Research”, Qualitative Research, Vol. 1, No.3.
Baran, Stanley J., Dennis K. Davis (2000), Mass Communication Theory Foundations, Ferment, and Future, Second Edition, Belmont: Wadsworth.
Boyatzis, R. E. (1998), Transforming qualitative information: thematic analysis and code development, Sage.
Braun, V. & Clarke, V. (2006), “Using thematic analysis in psychology”, Qualitative Research in Psychology, Vol. 3, No. 2.
King, N., & Horrocks, C. (2010), Interviews in qualitative research, London: Sage.
King, N.; Horrocks, C. (2010), Interviews in qualitative research, London: Sage Publications Ltd.
Miles, M. B, A. M Huberman, (1994), Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook, Canada: Thousand Oaks.
Serbrny, Anabel; Mohamadi, Ali (1994), Small Media, Big Revolution: Communication, Culture and the Iranian Revolution, Minneapolis, MN: University of Minneapolis Press.
دین و ارتباطات (نامه صادق)
دوره 29، شماره 1 - شماره پیاپی 61
دین و ارتباطات
خرداد 1401
صفحه 222-195