گفتمان‌های حاکم بر آموزش سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی در ایران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته علوم ارتباطات اجتماعی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار و عضو هیئت‌علمی گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استادیار و عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی و مطالعۀ آموزش سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی در ایران انجام گرفته است. امروزه اکثر کشورهای توسعه‌یافته و در‌حال‌توسعۀ جهان برای گسترش سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی تلاش درخورتوجهی چه در حوزه سیاست‌گذاری و چه در حوزه برنامه‌ریزی و اجرا انجام داده‌اند. در ایران نیز طی دهه گذشته به ضرورت این مسئله در حد مباحث نظری توجه شده است و اقدامات عملی در حیطه سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری و حتی اجرا مغفول مانده است؛ ازاین‌رو در این پژوهش تلاش شد با رویکرد کیفی، اقدامات و فعالیت‌های آموزش سواد رسانه‌ای و سواد اطلاعاتی در ایران از دیدگاه 30 نفر از خبرگان و متخصصان با بهره‌گیری از روش نمونه‌گیری غیر‌احتمالی از نوع هدفمند مورد شناسایی قرار گیرد. ابزار اندازه‌گیری، مصاحبۀ نیمه‌عمیق و متون مرتبط با موضوع تحقیق بوده است. همچنین از نرم‌افزار nvivo برای شناسایی کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. نتایج نشان داد، گفتمان‌های حاکم در سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی در ایران شامل گفتمان حکومتی، گفتمان آموزش‌های رسمی (آموزش‌و‌پرورش و آموزش‌عالی)، گفتمان آموزش‌های غیررسمی (انجمن سواد رسانه‌ای ایران و مؤسسه‌های مردم‌نهاد) است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Discourses on teaching informing and media literacy in Iran

نویسندگان English

Sima Mirbakhsh 1
Mohammad Soltanifar 2
Bahareh Nasiri 3
1 PhD Student in Social Communication Sciences, Research Sciences Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor and Faculty Member, Department of Social Communication Sciences, Research Sciences Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.(Corresponding Author).
3 Assistant Professor and Member of the Faculty of the Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran.
چکیده English

This study has been accomplished in order to review and survey the media literacy teaching and informing in Iran. Today a huge amount of endeavors has been done to extend informing and media literacy beside policy making, planning and implementation in developed and developing countries. Informing and media literacy are turned into national issue and they attempt to take the most appropriate steps according to their indigenous conditions. This issue has been considered during past decades in Iran too due to necessity, but it was just theoretically and practical proceedings were ignored in era of policy making and law making. Therefore, this study tries to recognize proceedings and activities for teaching informing and media literacy in Iran according to qualitative method (Grounded theory) and based on journalists and experts’ view (30 ones) via purposeful, nonprobability sampling. The method for measuring was semi-deep interviews and related texts to mentioned subject. It is noteworthy that the software NVIVO had been used to recognize selective, pivotal open coding. The discourses on informing and media literacy is evaluated and recognized according to experts and journalists’ point of view and it is concluded that discourse on informing and media literacy in Iran included state discourses, formal teaching discourse, (supreme education system), informal teaching discourse (the association of Iran media literacy and institutions of public based).

کلیدواژه‌ها English

media literacy
informing and media literacy the discourse for teaching
ببران، صدیقه (1382)، «سواد رسانه‌ای در برخورد با خشونت رسانه‌ای»، روزنامه ایران، شماره 2609.
پاتر، جیمز (1391)، بازشناسی رسانه‌های جمعی با رویکرد سواد رسانه‌ای، ترجمۀ امیر یزدیان و دیگران، تهران: مرکز پژوهش‌های اسلامی صداوسیما.
پاتر، دبلیو جیمز (1395)، مبانی سواد رسانه‌ای، ترجمۀ صدیقه ببران و همکاران، تهران: انتشارات تأویل.
تامن، الیزابت (1380)، «مهارت و راهبردهای آموزش رسانه‌ای»، فصلنامه رسانه، شماره 45.
تقی‌زاده، عباس؛ کیا، علی‌اصغر، (1393)، «نیازسنجی برنامه آموزشی سواد رسانه در مدارس»، فصلنامه مطالعات فرهنگ ارتباطات، دوره 15، شماره 26.
حسینی، سید بشیر؛ حق‌پناه، حسین (1394)، 150 هشتگ نهضت سواد رسانه‌ای، انتشارات مسیر.
سپاسگزار، ملیحه (1384)، «رویکردهای نظری به سواد رسانه‌ای»، فصلنامه پژوهش و سنجش، سال دوازدهم، شماره 44.
صلواتیان، سیاوش؛ حسینی، سید بشیر؛ معتضدی، سینا (1396)، «طراحی الگوی آموزش سواد رسانه‌ای به نوجوانان»، دوفصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی، دوره ششم، شماره دهم.
فتح‌آبادی، بهاره (1398)، «توسعۀ جامعۀ دانایی‌محور با فعالیت منسجم بازی‌گردانان سواد رسانه‌ای اتحادیه اروپا»، مجله توسعه اجتماعی ایران، سال یازدهم، شماره سوم.
فلسفی، غلامرضا (1392)، «رویکردی تطبیقی به سواد رسانه‌ای در کشورهای توسعه‌یافته»، فصلنامه مطالعات رسانه، سال نهم، شماره 24.
کانسیداین، دیوید (1379)، درآمدی بر سواد رسانه‌ای، ترجمۀ ناصر بلیغ، تهران: صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران.
کرمی نامیوندی، سجاد؛ شریفی، سید مهدی (1397)، «بررسی ابعاد آموزش سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی در نظام تعلیم‌وتربیت رسمی و عمومی کشور»، فصلنامه دین و ارتباطات، سال 25، شماره دوم.
کریمی علوی، محمود (1397)، تحلیل وضعیت آموزش سواد رسانه‌ای در ایران، گفتمان مدیریتی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
گریزل، آلتون و همکاران (1399)، سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی دستورالعمل‌های سیاست‌گذاری و راهبرد، ترجمۀ بهاره نصیری و همکاران، دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها.
نصیری، بهاره؛ عقیلی، وحید (1391)، «بررسی آموزش سواد رسانه‌ای در کشورهای کانادا و ژاپن»، نوآوری‌های آموزشی، دوره 11، شماره 41.
نیستانی، محمدرضا (1388)، اصول و مبانی دیالوگ (روش شناخت و آموزش)، تهران: نوآوران سینا.
هاشمی، شهناز (1393)، «بررسی نقش رسانه در نظام تربیتی سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش: تأکید بر ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای»، فصلنامه رسانه، سال بیست‌و‌پنجم، شماره 4.
یزدیان، امیر (1391)، «سواد رسانه‌ای؛ الزامی برای نسل جوان»، مطالعات جوان و رسانه، شماره 5.
Bereiter, C.& Scardamalia, M. (1993), Surpassing ourselves: An inquiry into the nature and implications of expertise, Chicago: Open Court.
Claudia Cuc, Maria (2014), The influence of media on formal and informal education, Social and Behavioral Science, 143.
Corbin, J. and A., Strauss (2008), Basics of Qualitative Research, Third Edition, London: Sage Publications Inc.
Creswell, J.W., Plano Clark, V.L., Gutmann, M., & Hanson, W. (2008), “Advanced Mixed Methods Research design”, In A. Tashakkori & C.Teddlie (Eds.), Handbook of mixed methods in social and behavioral research, Thousand Oaks, CA: Sage.
Eigeluth, C. M., & Duffy, F. M. (2014), Paradigm Change in Education”, Introduction to Special Issue. Educational Technology, 54 (3).
Gencel Bek, M. & M Binark (2009), A Critical Evaluation of Media Literacy in Turkey. Volume. 1.
Kotilainen, S. (2014), Media and Information literacy Policies in Finland.
Moeller, S. (2011), Media Literacy: Understanding the News, Center for International Media Assistance, National Endowment for Democracy, Washington D. C.
Payne, A. Michael (1996), Dictionary of Cultural and Critical Theory, First Published in UK & U.S.A Blackwell publishers.
Silverston, Roger (1999), Why Study the Media, Amazon.com.
Websters. Philip Babcock Gove (1981), Third New International Dictionary, U.S.A.
www.citized.info/pdf/commarticles/Elaine%25carratt.pd at 2014/10/10