تدوین معیارهای اخلاق حرفه‌‏ای برای رسانه ملی بر مبنای آموزه‌‏های اسلامی با تأکید بر کتاب معراج‌‏السعادة

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار و عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات و رسانه دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری رشته ارتباطات، دانشکده علوم ارتباطات و دانش‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
یکی از مهم‌ترین وجوه دین اسلام، گرایش‏‌دادن بشر به سمت رعایت اخلاق حسنه است. رسانه دینی اخلاق‌‏گرا رسانه‏‌ای است که با علم به تمامی اقتضائات رسانه‏‌های مدرن، از این ابزار برای ترویج اخلاق در مخاطبان مبتنی‌بر آموزه‌‏های اسلامی استفاده می‌‏کند. اصلی‏‌ترین هدف این پژوهش ضرورت و اهمیت تدوین معیارهای اخلاق حرفه‌‏ای برای رسانه ملی بر مبنای آموزه‏‌های اسلامی است. در اخلاق اسلامی چهار شیوه برای پرداختن به مباحث اخلاقی وجود دارد: عرفانی، فلسفی، روایی و تلفیقی. در این پژوهش «رویکرد تلفیقی» برای پرداختن به مباحث اخلاقی از منظر اسلام برگزیده شده است و این مهم با استفاده از کتاب «معراج‌‏السعادة» نوشته ملااحمد نراقی پی گرفته شده است. روش پژوهش در این مقاله «نظریه زمینه‌‏ای» است. در همین راستا ابتدا معیارهای اخلاقی رسانه ملی از طریق مراجعه به حدود 120 منبع در حوزه‏های مرتبط با اخلاق و رسانه و براساس چهار کارکرد اصلی رسانه یعنی اطلاع‌‏رسانی، آموزشی، ارشادی و سرگرمی استخراج شدند. سپس با طی مراحل سه‌‏گانه کدگذاری باز، محوری و گزینشی و یافتن مفاهیم و مقولات متناسب از این منابع، گزاره‏‌های پژوهش که ارائه‌‏دهندۀ معیارهای اخلاق حرفه‏ای برای رسانه ملی از منظر آموزه‌های اسلام هستند، به دست آمد. براساس نتیجۀ پژوهش، مرکزی‏‌ترین مقوله برای معیارهای اخلاقی رسانه ملی مقوله «عدالت» است و یک رسانۀ اخلاق‏‌گرای اسلامی رسانه‌‏ای است که مخاطبان خود را با سوق‌‏دادن به اعتدال به سمت اخلاق حسنه گرایش می‏‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Formulation of professional morals’ criteria for national media based on islamic training and focused on Meraj alsa’da book

نویسندگان English

Mohammad Ali Hormozizadeh 1
Mohammad Hossein Saei 1
Mohammad Sadegh Bateni 2
1 Assistant Professor and Faculty Member, Faculty of Communication and Media, Radio and Television University, Tehran, Iran.
2 PhD Student in Communication, Faculty of Communication Sciences and Knowledge, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

One of the most important side of Islam Religion is attracting human being toward morality. Religious moralistic media is the media not only be aware of all requirements for modern media but also using that element for propagating morals based on religious doctrine. Accordingly, formulating professional moral criteria for national media based on Islamic doctrine is significant and necessary that considered as the main target in this study. There are four ways to elaborate morality discussions: philosophical, mystical, narrative and integrative approach that is selected for accomplishing moral discussion due to Islam and is followed via Meraj alsa'da book, written by Mola Ahmed Naraghi. The method in this study is "grounded theory" approach. Accordingly, moral criteria of national media are firstly extracted from 120 sources of related era to morality and media and based on four main elements such as informing, training, guiding and entertainment, then the statements for this study is achieved by paving the path of triple parameter including open oriented and selective coding and finding concepts and appropriate items in a way that shows professional moral criteria for national media due to Islam doctrine. Accordingly, it is concluded that the central item for moral criteria of national media is justice and Islamic morality.

کلیدواژه‌ها English

media professional ethics
Islam
moderation
national media
contextual theory
قرآن کریم
ابنمنظور، محمدبن مکرم (1373)، لسان العرب، بیروت: داراحیاء التراث.
استراس، آنسلم؛ کوربین، جولیت (1385)، اصول روش تحقیق کیفی نظریه مبنایی رویه‏ها و شیوه‏ها، ترجمۀ بیوک محمدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
اسلامی، محمدتقی (1386)، «نقش اخلاق کاربردی در توجه به فلسفه اخلاق»، فصلنامه معرفت اخلاقی، سال اول، شماره 2.
ایمانی جاجرمی، حسین (1384)، «بررسی‏های جامعهشناختی عوامل کارایی شوراهای اسلامی شهر»، نشریه نامه علوم اجتماعی، شماره 22.
باطنی، محمدصادق (1393)، تدوین معیارهای اخلاق حرفه‌ای برای رسانه ملی بر مبنای آموزه‌های اسلامی، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران.
ترکاشوند، علی‏اصغر (1389)، الگوهای هنجاری رسانه ملی از دیدگاه رهبران جمهوری اسلامی ایران، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
جرجانی، علیبن محمد؛ ابنعربی، محمدبن علی (1370)، التعریفات، تهران: ناصرخسرو.
خجسته، حسن (1386)، «موانع و محدودیت‌های کاربرد متعادل خوف و رجاء به‌عنوان دو اصل مهم تربیت دینی در رسانه‏های مدرن با تأکید بر رادیو و تلویزیون»، مجموعه مقالات دین و رسانه، تهران: دفتر پژوهش‏های رادیو.
راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین (1381)، المفردات فی غریب الفاظ القرآن، تهران: کتابخانه مرتضوی.
روحانی‏نژاد، حسین (1388)، «رویکردها و مشارب در اخلاق اسلامی (اخلاق عرفانی، فلسفی، نقلی و تلفیقی)»، نشریه همایش بین‏المللی اخلاق اسلامی در دانشگاه‏ها.
قراملکی، احد فرامرز (1382)، نقد و نظری بر کتاب اخلاق حرفه‌ای، تهران: مؤلف.
مجلس شورای اسلامی (1361)، قانون خط‌مشی کلی و اصول برنامه‌های سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران.
مجلسی، محمدباقر (1403)، بحارالانوار، بیروت: دار احیاء التراث، ج16.
مصطفوی، حسن (1368)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم‏، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مطهری، مرتضی (1372)، فلسفه اخلاق، تهران: صدرا.
منصورنژاد، محمد (1391)، «درآمدی دینی بر اخلاق رسانه‏ای»، فصلنامه بازتاب اندیشه، شماره 3.
نراقی، احمد (1348)، معراج‏السعادة، تهران: علمیه اسلامیه.
نراقی، مهدی (1383)، جامع‏السعادات، تصحیح: محمد کلانتر و محمدرضا مظفر، قم: اسماعیلیان.
هالووی، ایمی (1385)، روش تحقیق کیفی در پرستاری، ترجمۀ حیدرعلی عابدی، تهران: بشری.
Edwards, Chad;. Edwards, Autumn P.; Wahl, Shawn T. & Myers, Scott A (2012), The Communication Age: Connecting and Engaging, Virginia: SAGE Publications.
Glaser, B, G. & Strauss, L. (1967), The Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research, Chicago: Aldine Publishing Company.